ಕನ್ನಡಾಂಬೆಯ ತೇರಿಗೇರಿದ ಗರಡಿಯ ಕಲಿ: ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಹುತಾತ್ಮ ಪೈಲ್ವಾನ್ ರಂಜಾನ್ ಸಾಬ್ ಸಾಹಸಗಾಥೆ

ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಏಕೀಕರಣದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿರುವಿ ಹಾಕಿದಾಗ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ನೆಲಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕು ಸವೆಸಿದ ಅನೇಕ ಮಹನೀಯರ ಹೆಸರುಗಳು ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ಮಾತಿನಲ್ಲಲ್ಲದೆ, ಎದೆಯೊಡ್ಡಿ ನಿಂತು ನಾಡಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಪಣಕ್ಕಿಟ್ಟ ಧೀರರಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಾರಿಯ ‘ಪೈಲ್ವಾನ್ ರಂಜಾನ್ ಸಾಬ್ ಪಿಂಜಾರ’ ಅವರ ಹೆಸರು ಅಗ್ರಮಾನ್ಯ. ಅಖಾಡದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲರನ್ನು ಮಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಜಟ್ಟಿ, ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದುನಿಂತು ಕನ್ನಡದ ಅಸ್ಮಿತೆಗಾಗಿ ಹುತಾತ್ಮರಾದ ರೋಚಕ ಹಾಗೂ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಥನವೇ ಒಂದು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಚಿಲುಮೆ.

ರಂಜಾನ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಮುಂದಿದ್ದ ‘ಪೈಲ್ವಾನ್’ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಕೇವಲ ಅವರ ಕಟ್ಟುಮಸ್ತಾದ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಮನ್ನಣೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅವರೊಳಗಿದ್ದ ಅಪ್ರತಿಮ ಧೈರ್ಯ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲೂ ಜಗ್ಗದ ಬಂಡೆಯಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಜನ ನೀಡಿದ ಗೌರವವಾಗಿತ್ತು. ದೈಹಿಕ ಬಲದ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಾತೃಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅಚಲ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವರು, 1956ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಯದ ಹಿಂದಿನ ಅಸಲಿ ರೂವಾರಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರು.

ಗರಡಿಯ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕನ್ನಡದ ತೇರಿನವರೆಗೆ

ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಬ್ರೂಸ್‌ಪೇಟೆಯ ಪಿಂಜಾರ ಓಣಿಯ ಹುಸೇನ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ರಂಜಾನ್ ಸಾಬ್ ಅವರಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕುಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ವ್ಯಾಮೋಹ. ಮಗ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪೈಲ್ವಾನನಾಗಬೇಕೆಂಬ ತಂದೆಯ ಕನಸನ್ನು ನನಸು ಮಾಡಿದ ಅವರು, ಗರಡಿಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆವರು ಸುರಿಸುತ್ತಲೇ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಲೇಖಕ ಸಿದ್ರಾಮ ಕಲ್ಮಠ ಅವರು ದಾಖಲಿಸಿರುವಂತೆ, ರಂಜಾನ್ ಸಾಬ್ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಓದಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉರ್ದು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ ಶಾಲೆ ತೊರೆದು ಕುಸ್ತಿ ಅಖಾಡಕ್ಕಿಳಿದರೂ, ಕನ್ನಡದ ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಕೀರ್ತನಕಾರರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹಾಗೂ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಒಡನಾಟದಿಂದ ಅವರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಾಭಿಮಾನ ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಕಲ್ಮಠ ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲೇ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, “ರಂಜಾನ್ ಸಾಬ್ ಕನ್ನಡಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕಿದ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪ್ರಾಣ ತೆತ್ತ ಅಪ್ಪಟ ಕನ್ನಡಪ್ರೇಮಿ.“

ಬಳ್ಳಾರಿ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಜನಾಂದೋಲನ ಮತ್ತು ಸೆರೆವಾಸ

1920ರ ದಶಕದಿಂದಲೇ ಏಕೀಕರಣ ಚಳವಳಿಯ ಕಿಚ್ಚು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ರಂಜಾನ್ ಸಾಬ್, ಕೇವಲ ಬೀದಿಗಿಳಿದು ಘೋಷಣೆ ಕೂಗುವ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಳ್ಳಿ-ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಅಲೆದು ಜನರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವ, ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಂಘಟನಾ ಚತುರರಾಗಿದ್ದರು. ಬಳ್ಳಾರಿಯನ್ನು ಆಂಧ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಹುನ್ನಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದುನಿಂತ ಅವರು, ತಮ್ಮ 1,400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಚರರೊಂದಿಗೆ ಜೈಲುವಾಸವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಿದರು.

1952ರಲ್ಲಿ ‘ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕರ್ನಾಟಕ ಆಕ್ಷನ್ ಕಮಿಟಿ’ಯ ಮುಖ್ಯ ಸಂಘಟಕರಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತ ರಂಜಾನ್ ಸಾಬ್, ಬಳ್ಳಾರಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಬಲ ತುಂಬಲು ಬರೋಬ್ಬರಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜನರ ಸಹಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದರು.

ಸಂಭ್ರಮದ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ಕಾದಿತ್ತು ದುರಂತ!

ದಶಕಗಳ ಅವಿರತ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮಣಿದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ, ಆದೋನಿ, ಆಲೂರು ಮತ್ತು ರಾಯದುರ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಂದಿನ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಜಯೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು 1953ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1ರಂದು ಬಳ್ಳಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅದ್ಧೂರಿ ಸಮಾರಂಭ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಕೆಂಗಲ್ ಹನುಮಂತಯ್ಯನವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಜಯ ಮಹಲ್‌ನಿಂದ ಬಿಡಿಎ ಮೈದಾನದವರೆಗೆ ಬೃಹತ್ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸಿ, 20 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸಲು ಸಕಲ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಈ ಇಡೀ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ರಂಜಾನ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ಹೆಗಲೇರಿತ್ತು.

ಆದರೆ, ಬಳ್ಳಾರಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರುವುದನ್ನು ಸಹಿಸದ ಕೆಲ ಕನ್ನಡ ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪುಗಳು ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸಿದ್ದವು. ಬಿಡಿಎ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಬೃಹತ್ ಪೆಂಡಾಲ್‌ಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವ ಗುಪ್ತ ಮಾಹಿತಿ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಕಿವಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. ತಕ್ಷಣವೇ ಎಚ್ಚೆತ್ತ ರಂಜಾನ್ ಸಾಬ್, ತಮ್ಮ 12 ಜನ ಸಹ ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳ ಪಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಕನ್ನಡದ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭ ಮತ್ತು ಪೆಂಡಾಲ್ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕಾವಲು ನಿಂತರು.

ಆಸಿಡ್ ದಾಳಿಗೂ ಜಗ್ಗದ ಸಿಂಹದ ಮರಿ

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರ ಕತ್ತಲು ಕಳೆದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮುಂಜಾನೆ ಅರಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕ್ರೂರ ವಿಧಿ ತನ್ನ ಅಟ್ಟಹಾಸ ಮೆರೆಯಿತು. ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಕಾವಲು ಕಾದು ಪೆಂಡಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಜಾರಿದ್ದ ರಂಜಾನ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೊಂಚು ಹಾಕಿದ್ದ ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳ ತಂಡ ಏಕಾಏಕಿ ಆಸಿಡ್ ಎರಚಿತು. ಮೈಯೆಲ್ಲಾ ಸುಟ್ಟು ಕರಕಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆ ತೀವ್ರ ನೋವಿನಲ್ಲೂ ಎದೆಗುಂದದ ಆ ಗರಡಿಯ ಹುಲಿ ದಾಳಿಕೋರರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಓಡಿಸಿತು!

ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಕುಸಿದುಬಿದ್ದ ಅವರನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಗೌಸಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ (ಇಂದಿನ ಜಿಲ್ಲಾಸ್ಪತ್ರೆ) ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ವೈದ್ಯರ ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಡುವೆಯೂ, ಆಸಿಡ್ ದಾಳಿಯ ಭೀಕರತೆಗೆ ತುತ್ತಾದ ರಂಜಾನ್ ಸಾಬ್, 1953ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ರಂದು ತಮ್ಮ ನಲವತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಾಂಬೆಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಚಿರನಿದ್ರೆಗೆ ಜಾರಿದರು.

ಬಳ್ಳಾರಿ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡ ಸಂಭ್ರಮದ ದಿನದಂದೇ, ಆ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಬೆವರು-ರಕ್ತ ಹರಿಸಿದ ವೀರನ ಬದುಕು ದುರಂತ ಅಂತ್ಯ ಕಂಡಿತು. ಧರ್ಮ, ಜಾತಿಯ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ‘ಕನ್ನಡವೇ ನನ್ನ ಉಸಿರು’ ಎಂದು ಬದುಕಿದ ಪೈಲ್ವಾನ್ ರಂಜಾನ್ ಸಾಬ್ ಅವರ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಬಲಿದಾನ, ಭಾವಸಿಂಚನದ ಓದುಗರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಆರದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ದೀವಿಗೆಯಾಗಿದೆ.